Prens Adaları: Burgazada (Antigoni)
Özet
Antigoni ve Pyrgos gibi isimlerle de anılan Burgazada, Sait Faik Abasıyanık’ın evinin müze olarak hizmet verdiği bir adadır. Tarihi yapılar arasında Hıristos Manastırı kalıntıları ile Panormun isminin geldiği korunaklı yapısı dikkat çekerken 1950’lerde restore edilen köşkler Gezinti Caddesi üzerinde konumlanmıştır. Ada çevresindeki yürüyüş rotası ise toplam uzunluğu 5.7 km olan ve iç kesimlerden tepelere bağlanan bir güzergahta ilerlemektedir.
Antigoni‘nin yanı sıra Pyrgos, Panormun, Castrum, Panarmos, Pirges, Erenbintusi Burgazlu gibi isimlerle de anılan Burgazada günümüzde Sait Faik Abasıyanık ile de özdeşlemiştir. Türk Edebiyatı’ndaki en önemli temsilcilerinden Sait Faik Abasıyanık’ın oturduğu ev günümüzde müze olarak hizmete vermektedir.
Ada Kaşık Adası ve Heybeliada’ya yakın konumdadır. Panormos ismi ise adanın doğal ve korunaklı yapısından gelir. Eski bir Rum balıkçı köyü olan Burgazada’nın bu özelliği nedeniyle Emin Liman anlamına gelen Panormos ile ifade edilmiştir. Pyrgos adının ise Bayrak Tepe’de Büyük İskender’in ölümünün ardından Antigonos Hanedanına mensup I. Demetrios Poliorketes’in babasının onuruna yaptıdığı bir kale (bazı kaynaklarda kule) dolayısıyla kullanıldığı belirtilmektedir.
Hristos manastırı, Avusturya Saint Georges Hastanesi, Ayios Loanis ayazması adada bilinen tarihi yapılardan bazılarıdır. Tarihsel süreçte Patrik Metedios’in sürgün yaşamı büyük önem taşır.
1950’lerde Musevi zenginlerin adaya rağbet etmesiyle birlikte eski köşkler restore edilmiş, yeni villalar inşa edilmiştir. Köşklerin çoğu Gezinti Caddesi üzerinde yer alır. Adanın tek tepesi Bayrak Tepe (veya İsa Tepesi / Hristos Tepesi)’dir. Denize girmek için adanın arkasında yer alan ve Kalpazankaya olarak bilinen kayalık bölge tercih edilmektedir.
Hıristos Manastırı kalıntıları arasında şimdilerde Hagios Ioannes (Aya Yani ya da Vaftizci Yahya) ve Hagios Georgios‘a (Aya Yorgi) adanmış iki kilise (Yoannes Prodromos Kilisesi ve Hagios Georgios Karyptis Rum Ortodoks Manastırı) ve bir de Ohel Yaakov Sinagogu (Burgazada Sinagogu) bulunuyor.
Sait Faik Müzesi
Spanudis Köşkü olarak da bilinir. Sait Faik Abasıyanık’ın 1939-1954 yılları arasında yaşadığı köşk günümüzde müze olarak kullanılmaktadır.
Yoannes (İoannes) Prodromos Kilisesi
Metodyos’un 842 yılında kilisesinin yerine 1896’da inşa edilmiştir. Metodyos ikonaklazma akımına karşı çıktığı için imparator tarafından Burgazada’ya sürülmüştür. 7 yıl kadar bir yer altı zindanında tutulmuştur. İmparator’un ölümüyle birlikte serbest bırakılmıştır. İmpatorun yerine geçen ikona taraftarı karısı Teodora Metodyos’a patriklik ünvanı vermiş ve tutulduğu zindanın üzerine büyük bir kilise yaptırmıştır. Günümüzdeki Yoannes Prodromos Kilisesi, Metodyos için yaptırılmış bu kilisenin yerine inşa edilmiştir.
Hagios Georgios (Aya Yorgi) Karyptis Rum Ortodoks Manastırı
Adına ilk kez 17. yüzyılın ikinci yarısına ait kaynaklarda rastlanan manastırın Bizans döneminde kurulduğuna inanılmaktadır. Bugünkü kilise Simeon Sinyosoğlu’nun bağışlarıyla 1897 yılında ortaçağ Bizans mimarisinin Yunan-haç (Greek-cross) planına göre inşa edilmiştir.
Burgazada, Bir Plancının Kent Eskizleri
Kalpazankaya
Adanın arkasında yer alan kayalık bölge Kalpazankaya olaran adlandırılmaktadır. Her yıl ada halkı 21 Mayıs’ta Sait Faik Abasıyanık’ı anmak için burada toplanmaktadır.
Yürüyüş & Bisiklet Rotası
Rotanın toplam uzunluğu 5.7 km. Yoğunlukla iç kesimlerden ilerleyen rota merkez yerleşim içerisinden tepelere bağlanmakta.
Önerilen Yazı
İstanbul’un Adaları (Prens Adaları)
Kaynakça
Sıkça Sorulan Sorular
Burgazada hangi isimlerle de anılmaktadır?
Antigoni, Pyrgos, Panormun, Castrum ve Erenbintusi Burgazlu gibi isimler kullanılmıştır.
Ada neden Panormos ismini almıştır?
Adanın doğal ve korunaklı yapısı nedeniyle Emin Liman anlamına gelen bu isimle ifade edilmiştir.
Sait Faik Müzesi olarak kullanılan köşkün adı nedir?
Spanudis Köşkü olarak bilinen yapı, yazarın 1939-1954 yılları arasında yaşadığı evdir.
Hagios Georgios kilisesinin bugünkü hali ne zaman ve nasıl inşa edilmiştir?
Bugünkü kilise Simeon Sinyosoğlu’nun bağışlarıyla ortaçağ Bizans mimarisine uygun olarak 1897 yılında yapılmıştır.
Kalpazankaya bölgesi hangi amaçla kullanılmaktadır?
Denize girmek için tercih edilen bu bölgede her yıl ada halkı Sait Faik Abasıyanık’ı anmak amacıyla toplanmaktadır.
Kaynak ve Kullanım
EcoDiurnal. (2018). Prens Adaları: Burgazada (Antigoni). https://ecodiurnal.com/prens-adalari-burgazada/