Phthalates / Ftalatlar
Özet
Ftalatlar plastiklerin esnekliğini artırmak amacıyla eklenen ve kanserojen özellik taşıyan kimyasal maddelerdir. Plastik kaplardan kozmetik ürünlere kadar günlük hayatta sıkça karşılaşılan bu bileşenler erkeklerde kısırlık riski oluştururken bebek oyuncaklarında kullanımı 1999 yılından itibaren yasaklanmıştır. Araştırmalar akciğerlere, böbreklere ve gelişmekte olan ceninlerin testislerine zarar verebildiğini göstermektedir.
Medya kanalları üzerinden de oldukça sık bir şekilde bilgilendirmelere konu olan bir katkı maddesi hakkında bilgi vermek gerektiğini düşünüyoruz. Özellikle plastik yan ürünler (bardaklar, kapaklar vb.) kullanılma durumu olan, en azından online alışverişlerde ürün bilgisi kısmında gözümüzün aramasında, bulduğumuzda alışveriş tercihlerimizi doğru olacağı Ftalatlar (Phthalates) ya da ftalat esterler, ftalik asit esterleridir.
Phthalates / Ftalatlar
Genellikle plastiklerin esnekliklerini artırmak için eklenir. Özellikle Sert plastik olan polivinilkloriti esnek plastiğe çevirmede kullanılan ftalatlar plastiklere eklendiklerinde uzun polivinil moleküllerin birbirleri üzerinde kaymasına izin verirler. Suda çözünürlükleri düşük, yağda çözünürlükleri yüksek ve uçuculukları düşük, kanserojen maddelerdir ve özellikle erkeklerde kısırlığa neden olmaktadırlar. Bu özelliği nedeni ile prezervatiflerde kullanılmaktadır. Ancak hem kullanan, hem partneri için risk taşırlar. Bunun yanı sıra bebek oyuncaklarında pek çok türünün kullanılması 1999 yılından itibaren yasaklanmış, 2009 yılından itibaren Kaliforniya’da kullanımına sınır getirilmiştir. Bebeklerde ileriki yaşlarda kanser ve kısırlık riski ispatlanmıştır. Ayrıca, phthalate birçok kozmetik ürününde kokuların daha kalıcı olmasını sağlamak için kullanılmaktadır.
Yapılan araştırmalara göre phthalate akciğerlere, böbreklere, karaciğere ve gelişmekte olan ceninin testislerinin gelişimine zarar verir. Hamile bayanların farkında olmadan kullanmış oldukları deodorant, parfüm, kozmetik ürünleri, oda spreyleri, temizlik malzemeleri ve kişisel bakım ürünlerinde bulunan phthalate hamilelikte gelişmekte olan erkek çocuklarına da zarar verebilmektedir.
Ayrıca, Chemical Watch haberine göre bir İtalyan araştırma grubu kapsül, mocha pot vb. araçlarla hazırlanan espressolardan alınan bazı kahve örneklerinde ftalatların ölçülebilir seviyede bulduğunu belirtmekte.
Kaynak: Wikipedia, Chemical Watch
Sıkça Sorulan Sorular
Ftalatlar nedir ve ne işe yarar?
Plastiklerin esnekliğini artırmak için eklenen ftalik asit esterleridir ve özellikle sert plastik olan polivinilkloriti esnek plastiğe çevirmede kullanılırlar.
Hangi sağlık sorunlarına yol açabilir?
Kanser yapıcı özellik taşıyan bu maddeler erkeklerde kısırlığa neden olurken akciğerlere, böbreklere ve karaciğere zarar verebilmektedir.
Bebek oyuncaklarında kullanımına ne zaman yasak getirilmiştir?
Bebeklerde ileriki yaşlarda kanser ve kısırlık riski ispatlanmıştır bu nedenle bebek oyuncaklarında pek çok türünün kullanılması 1999 yılından itibaren yasaklanmış, Kaliforniya’da ise kullanımına sınır getirilmiştir.
Hangi günlük ürünlerde bulunabilir?
Plastik yan ürünler dışında deodorantlar, parfümler, oda spreyleri ve temizlik malzemeleri gibi kişisel bakım ürünlerinde kullanılmaktadır.
Kahve örneklerinde ftalat bulunmasıyla ilgili bir bilgi var mı?
Chemical Watch haberine göre İtalyan araştırma grubu kapsül ve mocha pot gibi araçlarla hazırlanan espressolardan alınan bazı kahve örneklerinde ftalatların ölçülebilir seviyede bulunduğunu belirtmektedir.
Kaynak ve Kullanım
EcoDiurnal. (2015). Phthalates / Ftalatlar. https://ecodiurnal.com/phthalates-ftalatlar/