Ortalama Deniz Seviyesinden Yükseklik (MASL) Nedir?

Ortalama deniz seviyesinden yükseklik veya ortalama deniz seviyesine göre yükseklik bir nesnenin bulunduğu noktanın ortalama deniz seviyesinden yüksekliğini dikey olarak belirtmekte kullanılır. Çoğunlukla ifadenin ingilizce karşılığı olan Metres Above Mean Sea Level (MAMSL) ya da kısaca Metres Above Sea Level (MASL) ile belirtilir. Türkçe kullanımda irtifa (altitude) tabiriyle de sıklıkla karşımıza çıkan MASL coğrafi şekillerin ortalama deniz seviyesinden yüksekliğini belirten rakım kavramından farklı olarak, hava taşıtlarının ortalama deniz seviyesinden yüksekliği ile astronomide gök cisimlerinin ufuk hattından açısal yüksekliğini ifade eder. Genel olarak fit (ft) üzerinden ölçümlendirilen yükseklik hesaplamalarında biz çekirdek profillerinde metre üzerinden paylaşmayı uygun bulduk. Bu arada, karışıklık olmaması adına kenara not etmekte fayda var 1 fit’in karşılığı 0.3048000 metre.

Fotoğraf: Slowly Ripened at High Altitudes

Atmosfer basıncının yükseklik arttıkça azalması kahve meyvesinin yapısal özelliklerini doğrudan etkilediği için özellikle kavurucular tarafından çekirdeklere ait bilgiler arasında paylaşılmaktadır.

Ortalama Deniz Seviyesinden Yükseklik ve Kahve Kalitesi

Coğrafya kahvenin tadı konusunda en önemli değişken. Özellikle kahve kavurucularının paketler üzerine bu bilgileri ülke ve bölge olarak eklemesinin nedeni her ülkeye göre değişen çekirdek özelliklerinin esasında bölgeden bölgeye bile farklılıklar gösterebiliyor oluşu. Özellikle ülke sınırlarındaki bölgelerde birbirine yakın karakterler yakalanabilirken, çiftliklerin yer aldığı bölgenin toprak özelliklerinden havadaki ısı farklılıklarına değin bir çok değişken çok farklı sonuçların ortaya çıkmasını da sağlayabiliyor. Örneğin, bu değişkenlerden biri olan ortalama deniz seviyesinden yükseklik (MASL) arttıkça (metre) kahve daha sert ve sıkı bir özelliğe sahip oluyor. Bir kahve çekirdeğinin kalitesinin belirlenmesinde temel unsurlardan biri olan çekirdek yapısı kahvenin sahip olduğu aromanın ne kadar etkili olduğunun da göstergesi. Çünkü, kabuktaki sertlik arttıkça çekirdeğin içerisindeki şeker konsantrasyonu da o derece yoğun bir hale gelmiş oluyor. Elbette bu bir hayli talep gören, yoğun tat nüsanslarına sahip çekirdekler daha alçak bölgelere göre daha geç olgunlaşıyor. Bunun yanı sıra yüksek bölgelerdeki yöresel iklim koşullarının sağladığı özellikler, daha yoğun su barındırması çekirdeklerin yürekli yıkanmasına, meyvelerin daha hacimli olmasını sağlıyor. Sadece dayanıklı kahve ağaçlarının hayatta kalabileceği yoğun bir ortam hem üretim kapasitesini hem de hasat süresini bir hayli etkilediği için çekirdeğin fiyatı da oldukça yükseliyor.

Fotoğraf: Mexican Coffee – World Class Coffee

Örneğin kaliteli kahveler sıralamasındaki ülkelere baktığımızda, Kosta Rika‘daki çiftliklerin ortalama deniz seviyesinden yükseklik sıralamasında 3. aralıkta (1300-1400 metre), Etiyopya‘nın 1800-1900 metre dolaylarında bulunduğunu görüyoruz. Genel olarak kaliteli kahvelerin yetiştirildiği ülkeler ve çiftliklerin ortalaması ise 1200-1300 metre arasında dağılıyor. Ülkeler, yetiştirilen bu kahvelerin dağıtımında yüksekliklere göre kendi teknik ifadelerini hasat ile birlikte paylaşabiliyor. Örneğin, Orta Amerika kahveleri paketlerine dikkatlice bakarsanız 900 metre ve üzeri noktalarda yetiştirilen kahvelere “hard bean“, 1300 – 1400 metre ve üzeri alanlarda yetiştirilenlerde “strictly hard bean” gibi terimler görebilirsiniz. Aynı sınıflandırma için Meksika “altura“, Papua Yeni Gine ve diğer ülkelerin çoğunluğu ise “mile high” terimini kullanmakta. Terimler ülke ülke ve bölge bölge değişiklik gösterse de temelde 1200 metre ve üzeri bölgelerde yetiştirilen kahveleri tercih etmeniz yeterli.

Ortalama Deniz Seviyesinden Yükseklik ve Tat Değişkenliği

İstisnai durumlar dışında, örneğin civardaki bitki örtüsü, topraktaki mineral yapısı, kahvenin işlenme biçimi ve tazeliği gibi, yüksekliğe bağlı olarak ortalama tat aralıklarından bahsetmek mümkün. Bu tat değişkenliği için aşağıdaki görseli inceleyebilirsiniz.

Ortalama Deniz Seviyesi Yüksekliği’nin Tat Profiline Etkisi

1. (760 metre ve altı)

Hafif, Yumuşak, Yavan

2. (914 metre ve civarı)

Tatlı, Pürüzsüz, Akıcı

3. (1200 metre ve civarı)

Turunçgil tatları, Vanilya, Çikolata ve Fındık/Fıstık/Ceviz tatları

4. (1500 metre ve üzeri)

Baharatlı, Çiçeksi, Meyveli tatlar

Elbette, yukarıdaki tat nüansları ortak özelliklere göre belirtilmektedir. Daha alçak alanlarda yetişmesine rağmen geç olgunlaşan ya da yetiştirildiği toprağa bağlı olarak çok farklı profiller sergileyen kahve varyetelerini de hesaba katarsak, özellikle paket üzerindeki tadım değerlendirmelerin daha gerçekçi bilgiler verebileceğini söyleyebiliriz. Ayrıca, tadımların içimlerde, kavurma ve demlemede değişiklik gösterebileceği gibi içen kişinin de tadım hassasiyetine göre belirginlik kazanabileceği de bir gerçek.

Kaynakça

– How Does Elevation Affect The Taste of Coffee?
– Factors affecting coffee flavour: Altitude and temperature
– The Effect of Altitude on Coffee Flavor
– Best Climate Conditions for Growing Coffee Beans
– Know Your Coffee Facts